Perfekt particip w języku szwedzkim

perfekt particip szwedzki

Perfekt particip czyli imiesłów bierny jest jedną z trudniejszych kwestii w szwedzkiej gramatyce. Często znienawidzony przez uczących się, odsuwany na bok, określany jako “nie do ogarnięcia”. Ale czy musi tak być? Czy w ten temat da się wgryźć w jakiś sensowny sposób? Wierzę, że tak! Zapraszam do przeczytania tego posta – będzie zarówno teoria jak i ćwiczenia.

Dwa tygodnie temu poprowadziłam swój pierwszy webinar, czyli lekcję online właśnie o perfekt particip, która była fantastycznym doświadczeniem dla mnie jako nauczyciela. Z opinii osób w nim uczestniczących wynika, że dla nich również. Niestety platforma webinarowa umożliwiła udział tylko 20 osób, a sam webinar się nie nagrał (wiwat ja + technologia:)), dlatego postanowiłam napisać tego posta, dla tych wszystkich, którzy na webinar się nie załapali.

Po co nam perfekt particip

Perfekt particip używamy w języku szwedzkim, żeby wyrazić, że coś jest zrobione czyli np. “upieczone”, “posprzątane”, “ugotowane”. Również po to, żeby zaznaczyć dokonanie pewnego procesu w życiu człowieka, czyli, że ktoś jest “zakochany”, “rozwiedziony” albo “sfrustrowany”. Bazą dla imiesłowu jest zawsze czasownik, ale sam imiesłów zachowuje się w języku szwedzkim podobnie do przymiotnika, czyli odmienia się przez rodzaj (en/ett) i liczbę. Czyli kłaniają się wszystkie końcówki:)

W języku szwedzkim perfekt particip używamy głównie w dwóch sytuacjach:

Na tych zdjęciach możecie zobaczyć użycie perfekt particip w naturalnym, szwedzkim środowisku:):

Szyld w tunelu na Slussen w Sztokholmie: frustrerade (sfrustrowani) i urladdade (rozładowane) to perfekt particip
Okładka książki pt. Såld (Sprzedana)
skriven – (napisana) to też perfekt particip

bli förstådd – zostać zrozumianym
Källa: http://www.bacher.se/kommunikation/lyckad-kommunikation

Jak tworzymy formy perfekt particip

Trudność i całe zamieszanie związane z perfekt particip w języku szwedzkim polega na tym, że żeby tworzyć poprawnie formy tych imiesłowów, musimy bardzo dobrze orientować się do jakiej grupy pod kątem odmiany należy nasz bazowy czasownik i jaka jest jego forma supinum, czyli forma dla czasu Perfekt (tego z czasownikiem posiłkowym “har”). Musimy też wiedzieć, jakiego rodzaju jest rzeczownik, który chcemy określić i czy występuje w formie określonej czy nieokreślonej. Wiem:) Sporo tego. Perfekt particip w szwedzkim to niestety system naczyń połączonych.

Jeśli uczycie się języka szwedzkiego, od jakiegoś czasu, to zapewne wiecie, że szwedzkie czasowniki przyjmują różne końcówki osobowe i, że zasadniczo można je dzięki temu podzielić na cztery grupy. Zerknijcie na poniższą grafikę:

czasownik szwedzki
Grafikę możesz pobrać tutaj

Grupa druga dzieli się na dwie podgrupy: 2a to te czasowniki, których rdzeń kończy się na spółgłoskę dźwięczną np. stänger (g) ; 2b to te czasowniki, których rdzeń kończy się na spółgłoskę bezdźwięczną läser (s). Tutaj warto sobie wbić do głowy, że bezdźwięczne przyciągają “t”, dźwięczne przyciągają “d”:)

A tutaj możecie zobaczyć jakie formy przyjmie imiesłów w zależności od grupy, do której należy czasownik:

perfekt particip szwedzki
szwedzki online

Jednym z podstawowych błędów jaki popełniają moi uczniowie, używając perfekt particip jest końcówka “t” przy stronie biernej w odniesieniu do osób. Warto sobie zapamiętać, że ludzi traktujemy jak rzeczowniki rodzaju “en”, czyli poprawne zdanie to:

Hon blev irriterad. a nie Hon blev irriterat.

Osobną kwestią jest również perfekt particip tworzony od tzw. partikelverb czyli czasowników z partykułą takich jak np. skriva upp, äta upp, ställa in. Tego typu czasowniki, będą tworzyć perfekt particip w taki sposób, że partykułę dokleimy na samym początku wyrazu, jak w poniższym przykładzie:

Ćwicz, ćwicz, jeszcze raz ćwicz

Tyle teorii, teraz czas na ćwiczenia w praktyce. Wiem, że to bardzo dużo nowych informacji na raz, ale nie poddawaj się, schowaj frustrację jeszcze na chwilę do kieszeni:) Przejrzyj jeszcze raz grafikę z końcówkami i ….pobierz tutaj ćwiczenia, a tutaj sprawdź czy je poprawnie rozwiązałeś.

Powodzenia! Lycka till! Jeśli masz jakieś pytania, czy wątpliwości – napisz do mnie, z chęcią Ci pomogę.